Menu

Experts over... open access - vervolg

Wij schreven al eerder over open access en de meningen van chemici over het open acces publiceren van artikelen. Onlangs laaide deze discussie weer op door de bekendmaking van Plan S van verschillende Europese onderzoeksfinancierders waaronder NWO. De chemische wereld reageerde massaal op deze ontwikkeling, met onder andere een open brief naar de onderzoeksfinancierders, en ook KNCV-voorzitter Floris Rutjes formuleerde zijn standpunt in het vakblad C2W. Hieronder leest u zijn verhaal en ook de reacties die wij hierop ontvingen.

Floris RutjesVoorzitter - KNCV

Vanaf 2020 mogen Nederlandse wetenschappers onderzoek dat met Nederlands belastinggeld gefinancierd is niet meer publiceren in wetenschappelijke tijdschriften die abonnementsgeld rekenen. Dit werd onlangs door NWO bekend gemaakt, dat daarin gezamenlijk optrekt met een aantal andere Europese wetenschapsfinanciers. Uitgangspunt is dat onderzoek gefinancierd met publieke middelen – geld van de belastingbetaler – ook publiekelijk beschikbaar moet zijn. Online, overal en voor iedereen, gratis en voor niets: Open Access.

Op zich natuurlijk een sympathieke gedachte, maar wat betekent dit plan voor de Nederlandse chemische wetenschappers? De huidige praktijk is dat uitgevers artikelen van wetenschappers bundelen in tijdschriften en deze via abonnementen aanbieden aan universiteiten, instellingen en bedrijven. Het gaat daarbij om bedragen die in de miljoenen lopen, waarbij uitgevers soms winstmarges opstrijken meer dan 40%. Voor de financiers van onderzoek, zoals NWO, is dat een doorn in het oog. Bovendien zijn de abonnementen zo langzamerhand onbetaalbaar geworden voor universiteiten.

Open Access lijkt de sleutel, maar openen we dan tegelijkertijd niet een doos van Pandora?

Lees verder

Gerard van KotenHonorair Universiteitshoogleraar - Universiteit Utrecht

Floris Rutjes vraagt zich in zijn heldere commentaar af; “of de verplichting om vanaf 2020 resultaten, komend uit publiek gefinancierd onderzoek, uitsluitend in Open Access (OA) media te publiceren“ niet als een boemerang zal werken. Ja, als een soort boemerang; dit vluchtlichaam komt namelijk niet terug bij de werper, NWO, maar bij al diegene die NWO vertegenwoordigt en dient, namelijk, de wetenschappers. Deze wetenschapper is sterk afhankelijk van succes bij het verwerven van de prestigieuze onderzoeksbeurzen die NWO namens de Nederlandse belastingbetaler mag verdelen. Ook haar/zijn Instituut of Universiteit is afhankelijk van dit succes van de individuele wetenschappers in de nationale en Europese race om financiering van grote en middelgrote onderzoeksapparatuur en -investeringen. Middels publicaties verantwoordt de wetenschapper de besteding van de verkregen onderzoeksgelden en dragen deze publicaties bij aan innovaties, toepassingen en maatschappelijk discussies èn vervulling van eigen drive en wetenschappelijke interesses. Een gegeven is dat in de huidige praktijk deze publicaties leiden tot interpreteerbare parameters zoals citatiescores, etc, die weer leiden tot rankinglijsten van deze wetenschappers èn hun Universiteiten op landelijk en internationaal niveau. De positie op deze lijsten is, o.a. van invloed op de kans om de talentvolste jonge wetenschappers, ook internationaal, voor de eigen onderzoeksgroep aan te kunnen trekken.

Lees verder

Leonid SchneiderScience Journalist - For Better Science

De Duitse wetenschapsjournalist Leonid Schneider verzamelde op zijn site 'For Better Science' een aantal onderzoekers die het niet eens zijn met Plan S. 

Lees het hier

Bas de BruinHoogleraar Bio-inspired sustainable catalysis - Universiteit van Amsterdam

We ondersteunen open access (OA) allemaal van harte en Plan S is vast met goede bedoelingen opgesteld. Echter, Plan S, zoals nu gepresenteerd door de EU, VSNU en NWO, gaat te ver en is veel te risicovol voor betrokken wetenschappers. Plan S heeft vergaande consequenties, houdt onvoldoende rekening met de behoeftes en wensen van individuele wetenschappers en leidt tot diverse onwerkbare en onwenselijke situaties.

Lees verder